De vreugde van God in ons

Uit Bijbelse Boeken en Preken

Waarom de Geest blijdschap voorbrengt

Terwijl we het Nieuwe Testament doornemen, stuiten we op een unieke relatie tussen de Heilige Geest en vreugde. Ik geef u een paar voorbeelden. Lucas vertelt ons: op een gegeven moment begon Jezus ”vervuld van de heilige Geest te juichen” (Lucas 10:21)^[1] en Paulus vertelt ons hoe de christenen in Thessaloniki de boodschap van het evangelie ontvangen “onder zware beproevingen … met de vreugde van de heilige Geest” (1 Thessalonicenzen 1:6-7). In Romeinen leert Paulus ons: “het koninkrijk van God is geen zaak van eten en drinken, maar van gerechtigheid, vrede en vreugde door de heilige Geest” (Romeinen 14:17).

Ik noem deze relatie uniek (en waard voor nadere beschouwing) omdat het Nieuwe Testament vreugde koppelt aan de Heilige Geest op een manier waarop het dat niet doet met andere eigenschappen. Bijvoorbeeld, we lezen niet over mensen die het “verdriet van (of in) de Heilige Geest” of de “woede van (of in) de Heilige Geest” ervaren zelfs als het duidelijk is dat de Geest bedroefd kan zijn (Efeziërs 4:30) of toornig (Romeinen 1:18).

Waarom verbindt dan het Nieuwe Testament op een unieke wijze vreugde en de Heilige Geest met elkaar? Om deze vraag uit te zoeken, kijken we kort wie (en wat) de Heilige Geest is, wat het voor ons betekent om deze door de Geest bekrachtigde vreugde te ervaren, en welk verschil het maakt in het christenleven.

Geest van de vreugde

Twee beperkingen voordat ik er verder op inga. Ten eerste, de paar woorden die ik ga delen over het karakter van de Heilige Geest zijn, volgens mij, in de basis handig om de vreugde die de Heilige Geest in ons opwekt, te begrijpen. Maar ik heb hier geen ruimte om een volledige behandeling van dit complex onderwerp te bieden dus als u er dieper in wilt duiken, zijn deze preek van John Piper en dit artikel van Scott Swain goede startpunten.

Ten tweede, het helpt om in het achterhoofd te houden dat als de Schrift de Heilige Geest beschrijft als een heilige persoon onderscheidenlijk van de Vader en de Zoon (Johannes 15:26), zij hem ook beschrijft als de Geest van de Vader (Mattheüs 10:20) en Christus’ Geest (1 Petrus 1:11). Op één plek verwijst Paulus naar de Geest in alle drie varianten van de triniteit in een blok van drie verzen (Romeinen 8:9-11). Als we het hebben over de vreugde van de Heilige Geest, moeten we de eenheid van God niet vergeten.

Laten we nu dieper ingaan op het karakter van de triniteit in relatie tot vreugde. Op basis van teksten van het Nieuwe Testament zoals 1 Johannes 4:16 – “God is liefde. Wie in de liefde blijft, blijft in God, en God blijft in hem” – begrepen theologen, ten minste vanaf Augustinus, dat de Heilige Geest de levende, gepersonifieerde liefde tussen de Vader en de Zoon is (Johannes 17:26). John Piper zegt het als volgt – en let eens op het verband tussen de liefde van God en de vreugde van God:

God de Heilige Geest is de heilige persoon die “afstamt” (eeuwig!) van de onderlinge liefde tussen de Vader en de Zoon. En deze liefde is geen “genadige” liefde alsof ze medelijden nodig hadden. Het is een respectvolle en verblijdende liefde vol van genoegen. Het is vreugde. De Heilige Geest is Gods vreugde in God. Wees er zeker van dat hij zo vervuld is van de Vader en Zoon dat hij een heilige persoon op zich is. Maar dat betekent dat hij meer is, en niet minder, dan de Vreugde van God. (“Kunnen we de Drievuldigheid verklaren?”)^[2].

Piper vervolgt door te stellen: “Dit betekent dat vreugde in de kern van de realiteit staat. God is liefde betekent in de basis dat God de vreugde in God is.” Als een belangrijk aspect van het karakter van de Geest eruit bestaat dat hij de personificatie is van “Gods vreugde in God”, helpt dat ons om te begrijpen wat de vreugde die hij in ons teweegbrengt, tot een kenmerkende vreugde maakt.

Gods vreugde in ons

Als we de vreugde van de Heilige Geest ervaren, vernemen we de vreugde die zich bevindt in de kern van de hoogste realiteit. Want als we herboren zijn in de Geest (Johannes 3:6-7), ontvangen we de ongelooflijke, verbluffende, kracht gevende, kostbare gift van de Heilige Geest die in ons huist, precies zoals Jezus had beloofd:

Dan zal Ik de Vader vragen jullie een andere pleitbezorger te geven, die altijd bij je zal zijn: de Geest van de waarheid. De wereld kan Hem niet ontvangen, want ze ziet Hem niet en kent Hem niet. Jullie kennen Hem wel, want Hij blijft bij jullie en zal in jullie zijn (Johannes 14:16-17)

En als de Heilige Geest in ons huist, wonen de Vader en de Zoon in ons – en wij in hen (Johannes 17:20-21):

Wanneer iemand Mij liefheeft zal hij zich houden aan wat Ik zeg, mijn Vader zal hem liefhebben en mijn Vader en Ik zullen bij hem komen en bij hem wonen. (Johannes 14:23)

Gezien alles wat Jezus zegt over de Geest in Johannes 14-16, weten we dat de Geest een belangrijke rol speelde in wat hij bedoelde toen hij zei:

Dit zeg Ik tegen jullie om je mijn vreugde te geven, dan zal je vreugde volkomen zijn. (Johannes 15:11)

Dus de enige manier waarop we in de Zoon kunnen blijven (Johannes 15:4-5), de enige manier waarop de Zoon en de Vader in ons kunnen blijven (Johannes 14:23), de enige manier waarop het woord van de Zoon echt in ons kan blijven (Johannes 15:7), en de enige manier waarop de Zoons vreugde in de Vader en Vaders vreugde in de Zoon in ons kunnen blijven, verloopt via de Helper, de Heilige Geest, die in ons huist.

Het is hierom waarom Jezus zei dat onze ervaring met de Heilige Geest zou zijn alsof we “rivieren van levend water” in ons hebben (Johannes 7:38-39). De Geest is de inwendig bron van vreugde in God wat we ervaren als leven dankzij “het geloof in de Zoon van God” (Galaten 2:20).

Vreugde in het geloven

Dat brengt ons bij de unieke ervaring van vreugde die een christen tegenwoordig ervaart onder invloed van de Heilig Geest. We zien het terug in het hele Nieuwe Testament maar Paulus vat het prachtig samen in Romeinen 15:13:

Moge God, die ons hoop geeft, u in het geloof geheel en al vervullen met vreugde en vrede, zodat uw hoop steeds blijft toenemen door de kracht van de heilige Geest.

Paulus omschrijft de fundering van zijn door de Geest bekrachtigde, vreugde-gevende hoop in Romeinen 5:

Nu wij rechtvaardig zijn op grond van geloof, leven we in vrede met God, door onze Heer Jezus Christus. Dankzij Hem hebben we door het geloof toegang gekregen tot Gods genade, die ons fundament is, en mogen we ons laten voorstaan op de hoop om in zijn luister te delen ... Deze hoop zal niet worden beschaamd, omdat Gods liefde in ons hart is uitgegoten door de heilige Geest, die ons gegeven is. (Romeinen 5:1-2, 5)

En Petrus beschrijft de onuitsprekelijke vreugde die voortkomt uit de liefde die we ervaren voor de nu niet zichtbare Jezus, in wie we geloven vanwege zijn door de Geest onthuld woord:

U hebt Hem lief zonder Hem ooit gezien te hebben; en zonder Hem nu te zien gelooft u in Hem en ervaart u een onuitsprekelijke, hemelse vreugde, omdat u het einddoel van uw geloof bereikt: uw redding. (1 Petrus 1:8-9)

Dit is hoe het Nieuwe Testament normaliter de vreugde die we van de Heilige Geest ontvangen, beschrijft: hoop op de glorie van Gods genade, ontvangen door het geloof, vult ons met diepe vreugde in de Geest.

Hij keek hoe de Vader, onder invloed van zijn Geest, het evangelie van het koninkrijk openbaart aan “kleine kinderen”, en hen vervult met hoop op de glorie van Gods genade voor hen, wanneer ze erin geloven, wat Jezus bewoog om “vervuld van de heilige Geest te juichen” (Lucas 10:21). Het was hoop op de glorie van Gods genade voor hen, die niet-joodse discipelen vervulde van “vreugde en van de heilige Geest” toen ze in het evangelie geloofden (Handelingen 13:52). En het was hoop op de glorie van Gods genade voor hen, die de Thessalonicenzen vervulde “met de vreugde van de heilige Geest” toen ze de evangelische boodschap geloofden zelfs toen ze deze ontvingen “onder zware beproevingen” (1 Thessalonicenzen 1:6-7).

Vreugde om na te streven

We kennen het allemaal wel vanuit persoonlijke ervaring of hebben gezien dat christenen niet altijd vervuld zijn met de vreugde van de Heilige Geest. Het feit dat het Nieuwe Testament onze aandacht herhaaldelijk trekt naar specifieke voorbeelden waarin gelovigen deze vreugde ervoeren, laat ons zien dat de vroege christenen het ook niet voortdurend meemaakten.

Maar Paulus zei dat de “vreugde door de Heilige Geest” een cruciale dimensie van het koninkrijk van God is (Romeinen 14:17). Het is iets wat we moeten nastreven. Want de vreugde staat in de kern van de realiteit, en als de Geest in ons woont, woont degene die de ultieme vreugde is, in ons. Dus het ervaren van de vreugde van de Heilige Geest, is het ervaren van de vreugde van het “ware leven” (1 Timotheüs 6:19).

Niet alleen dat, het is ook onbedwingbare vreugde. Want deze door de Geest bekrachtigde vreugde kan niet worden verwoest door vervolging (Colossenzen 1:24), leed (Romeinen 5:3-4), allerlei beproevingen (1 Petrus 1:6-7), verdriet (2 Korintiërs 6:10), of een doodstraf (Filippenzen 1:21). Eigenlijk is het de hoop op deze ons in het vooruitzicht gestelde vreugde, die ons helpt, zoals het Jezus hielp, om allerlei varianten van tegenslag, lijden en dood te doorstaan (Hebreeën 12:2). En dat is omdat deze vreugde van God een eeuwige vreugde is – het zal over de dood heengaan en alleen maar in ons toenemen voor altijd (Psalm 16:11; Markus 10:21). Het is inderdaad de hoop op deze in het vooruitzicht gestelde eeuwige vreugde, die we bemachtigen door het geloof, die ons maakt tot “meer dan veroveraars” over elke toekomstig obstakel op de weg naar de liefde van God in Christus Jezus (Romeinen 8:35-39).

En dus: “Moge God, die ons hoop geeft, u in het geloof geheel en al vervullen met vreugde en vrede, zodat uw hoop steeds blijft toenemen door de kracht van de heilige Geest.”^[3]

Noot van de vertaler

1. ↑ Bijbelteksten zijn geciteerd uit de Nieuwe Bijbelvertaling van 2021 (NBV21)
2. ↑ Originele titel: Can We Explain the Trinity?
3. ↑ Romeinen 15:13