Streeft u naar vreugde of naar heiligheid?

Uit Bijbelse Boeken en Preken

Eigenlijk onthult zo’n vraag een algemeen misverstand waarin heiligheid en vreugde tegenover elkaar worden gesteld. “God is er meer in geïnteresseerd dat u heilig dan dat u blij bent,” is dan de standaardbewering.

Sommige van mijn favoriete theologen worden slachtoffer van deze subtiele tweedeling. En dat is inclusief een van de beste filosofen van wie ik fan ben (David Wells). Uit liefdadigheid, en met veel dankbaarheid voor alles wat ik geleerd heb van wat hij schrijft, plaats ik uit zijn boek van 2014, een paar paragrafen waarin deze gespannenheid naar voren komt, en later maak ik een vriendelijk bedoelde aanpassing.

In een poging ter bekritisering van de op vele kansels gebruikte therapeutische definitie van het geloof, schrijft hij:

In deze psychologische wereld, is de God der liefde een God der liefde juist en alleen omdat hij ons interne balsem geeft. Leeg, afgeleid, dolend en ontevreden komen we tot hem voor hulp. Vul ons, zo vragen wij, met een gevoel van volledigheid! Vul onze leegheid! Geef ons een richtingsgevoel temidden van met elkaar concurrerende levenspaden en meningen in de moderne wereld! Vul de pijnlijke, interne leegte!

Zo denken velen in de moderne kerk erover, vooral in de evangelische kerk. Dat is hoe ze bidden. Ze verlangen naar iets in henzelf dat concreter is dan wat ze momenteel hebben. Dat geldt voor zowel volwassenen als ook voor tieners. Ja, we zeggen met ernst, hoop en misschien met een beetje weemoed, sta ons bij God der liefde!

Zij die in de psychologische wereld leven, denken anders dan zij die een morele wereld erven. In een psychologische wereld willen we therapie; in een morele wereld, een wereld van goed en fout en het kwaad, willen we verlossing. In een psychologische wereld willen we blij zijn. In een morele wereld willen we heilig zijn. In de ene willen we ons goed voelen, in de andere willen we goed zijn …

God staat niet voor ons als onze Therapeut of onze Conciërge. Hij staat voor ons als de God van de uiterste puurheid, die we morele verantwoording schuldig zijn. Hij behandelt ons objectief en is niet verdwaald in de vage gevoelens van onze interne wereld. Zijn Woord komt tot ons van buiten onszelf want het is het Woord van zijn waarheid. Het roept ons op om voor de God van het universum te gaan staan, te luisteren naar zijn gebod om van hem en van onze buren te houden als van onszelf. Hij staat niet voor ons om door ons gebruikt te worden. Hij is er niet aan het smeken om onze interne wereld in te mogen gaan en om onze therapeutische behoeften te mogen bevredigen. We staan voor hem om zijn gebod te horen. En zijn gebod is dat we heilig moeten zijn, wat iets veel groters is dan blij zijn …

Het is waar dat er psychologische voordelen zitten aan het volgen van Christus, en vreugde kan er een bijproduct van zijn. Maar die zijn in principe niet wat christelijk geloof inhoudt. Dat gaat over de God die een ander is dan onszelf, die de oneindige en genadevolle God is.

Jazeker, het is goed om tegenwicht te bieden aan cultureel gedefinieerde “vreugde” (zoals consumptiegerichte materialisme, seksuele vrijheid en zelfzuchtigheid in al haar vele vormen). En het is zeker goed om tegenwicht te bieden aan het idee dat heiligheid in het christenleven niet belangrijk is. En het is zeker goed om het idee aan te vallen dat God niets meer is dan een kerstman voor onze gevoelde behoeften. God zelf bestaat buiten ons om. Hij is de volledige, pure Maker aan wie alle schepselen verantwoording zullen afleggen.

Maar door afstand te creëren tussen heiligheid en vreugde laten we een valse tweedeling ontstaan.

Inhoud 1 Blij of heilig? 2 Ware vreugde-heiligheid 3 De vreugdevolle-heilige God 4 De keuze waarvoor we vandaag staan

Blij of heilig?

Bij twijfel, kijk dan naar de reuzen van de kerk: de Puriteinen. Twee in het bijzonder kunnen ons helpen om te reageren op de moderne poging om vreugde en heiligheid zo zuiver mogelijk van elkaar te scheiden. Bijvoorbeeld, Thomas Brooks (1608-1680) schreef een 450-pagina’s dik boek onder de passende titel: De kroon en glorie van het christendom: Of, heiligheid, het enige pad naar vreugde (1662)¹. Het is een stevige verdediging van de onderlinge verbondenheid tussen menselijke vreugde en heiligheid, die blijvend is, van alinea naar alinea, waarmee de zaak onweerlegbaar helder wordt gemaakt op basis van de schrift.

“Heiligheid verschilt in niets van vreugde behalve in naam,” schrijft Brooks vastberaden kort na de opening van het boek. “Heiligheid is vreugde in de knop, en vreugde is volledig ontvouwen heiligheid. Vreugde is niets anders dan de kern van heiligheid.”

Tegen het einde van het boek herhaalt hij het punt: “Een absolute volledigheid van heiligheid zal zorgen voor een absolute volledigheid van vreugde. Wanneer onze heiligheid perfect is, zal onze vreugde perfect zijn; en als dit op aarde bereikt zou kunnen worden, zou er voor mensen weinig reden zijn om in de hemel te willen zijn.”

Of we kunnen de formidabele Matthew Henry (1662–1714) aanhalen, een gevierd bijbelonderzoeker die hetzelfde waarnam. “Alleen zij zijn blij, echt blij, die heilig, echt heilig zijn,” schreef hij naar aanleiding van Psalm 1:1-3 waarbij hij zover ging dat hij schreef: “goedheid en heiligheid zijn niet alleen het pad naar vreugde maar zijn zelf de vreugde.”

Deze Puriteinen wisten het heel goed. De ware vreugde van de ziel is geen toevallig bijproduct van heiligheid. Ware vreugde is ware heiligheid.

Recenter bracht John Piper het punt in met een nog fijnere afstemming in een Vraag predikant John²-aflevering: “Vreugde is een deel van heiligheid,” zei hij. “Wanneer je zou proberen voor mij te beschrijven wat het betekent om een heilig persoon te zijn, de vreugde in God achterwege latend, zal je dat niet lukken. Er bestaat niet zoiets als heiligheid minus vreugde in God. Vreugde in God is – ik waag het te beweren – de essentie van heiligheid.”

Maar ondersteunen de schriften zulke beweringen over hoe onlosmakelijk verstrengeld heiligheid is met vreugde?

Ware vreugde-heiligheid

De psalmen komen hier goed van pas. De psalmschrijvers hebben het vaak over zij die “gezegend” zijn – en met “gezegend” bedoelen ze zij die “echt vreugdevol” zijn.

Wie zijn dan de gezegende, de ware vreugdevolle?

De ware vreugdevolle mensen zijn zij die, in zekere zin, ware heilige mensen zijn, en het is een thema dat door de psalmen heen gevoerd wordt op plekken als Psalm 1:1-2, 19:8, 32:8-11, 34:8-14, 40:4, 106:3, 112:1, 119:1-2, 22-4, 69-70, 143-4, 128:1-6.

Maar niet alleen zijn heiligheid en vreugde (of gelukzaligheid) met elkaar verbonden in de psalmen; ze worden aan elkaar gekoppeld in Spreuken, en zeer nauw door Jezus in zijn zaligsprekingen (Mattheüs 5:2-12).

En voorafgaand aan elke kans om ware vreugde-heiligheid te vinden, heb je het diepgaand feit dat onze zonden permanent en voor altijd verwijderd moeten worden als we staan tegenover een heilige God. De prachtige realiteit van vrijspraak in Christus zorgt voor de overbrugging in de vreugde-heiligheid van de psalmschrijver en onze vergeving in Christus, puur door het geloof (Psalm 32:1-2, Romeinen 4:7-8).

Hoewel niet volledig, christenen ondervinden deze ware vreugde-heiligheid wanneer we buiten onze vereniging in Christus leven. In hem, vinden we de onafscheidelijke organische verbinding tussen onze gehoorzaamheid en onze blijdschap, tussen onze nastreving van ware heiligheid en onze ervaring van ware vreugde (Johannes 15:1-17).

De vreugdevolle-heilige God

Dus, in de kern van ons bestaan, willen we niet óf blij óf heilig zijn. We willen vreugdevol-heilig zijn zoals God. God is de bron van vreugde en blijdschap; hij is een gelukzalige God, tevreden met zijn eeuwig genot van hemzelf, en deze blijheid is onderdeel van zijn majesteit (1 Timotheüs 1:11). En onze glorieuze God is, tegelijkertijd, een geweldige uitbarsting van onbesmette heiligheid waartegen alle verdorvenheid van de mensen indruist (1 Timotheüs 8-10).

Wat dus God heeft verbonden, moge geen theoloog scheiden.

De keuze waarvoor we vandaag staan

In werkelijkheid wordt onze zoektocht naar vreugde gedreven door een oerdrift, een drang zo oud als de eerste man en vrouw, een drang van eerdere datum dan postmodernisme, modernisme, verlichting en Freud.

Net als elke eerdere generatie staan we voor dezelfde oeroude keuze, en dat is geen keuze tussen vreugde en heiligheid, maar tussen twee verschillende zoektochten naar blijdschap (de ene slecht, de andere heilig).

Zoektocht #1 is een jacht op blijdschap beloofd door de valse veiligheden, comfort en idolen van onze wereld maar die blijken valse leugens te zijn, die verdrietig maken.

Zoektocht #2 is een ware blijdschap gevonden in God, echte vreugde in hem, eeuwige en oneindige koestering van zijn glorie en heiligheid boven al het andere.

Dus daar heb je de sleutel. De strijd om deze ware heilige-vreugde is een dagelijkse spirituele strijd voor het geloof om de juiste blijdschap te kiezen.

Om terug te komen op diezelfde podcastaflevering, Piper vatte heel goed de dagelijkse geloofsstrijd voor de vreugde-heiligheid samen: “Wanneer we zeggen dat God het meest vereerd is in u als u vol tevreden met hem bent, zeggen we dat de belangrijke strijd rond heiligheid, of heiliging, de strijd is om tevreden met God te zijn.”

Er zit een belang van waarheid in die stelling, dat diepe en langdurige bezinning waard is.

---

Noot van de vertaler

¹ Originele titel: The Crown and Glory of Christianity: Or, Holiness, The Only Way to Happiness
² Originele titel: Ask Pastor John